تصور کنید دوباره راحت و آزادانه قدم بزنید، بدون اینکه دردی احساس کنید یا درد شما را ناراحت کند! جراحی تعویض مفصل یا آرتروپلاستی، همان شاهکار در دنیای پزشکی است که مفاصل فرسوده را با پروتزهای پیشرفته جایگزین میکند و سلامت را به زانو، شانه یا لگن و سایر مفاصل شما بازمیگرداند.
این روش نه تنها تحرک را به شما بازمیگرداند، بلکه لبخندی دوباره را هم به زندگیتان هدیه میدهد. فقط باید آن را انجام دهید تا نتایج را ببینید. در این مقاله آرتروپلاستی را از دیدگاه دکتر رامین ارژنگ، جراح و متخصص ارتوپدی بررسی خواهیم کرد. با ما همراه باشید!
آرتروپلاستی یا جراحی تعویض مفصل چیست؟
آرتروپلاستی یا همان جراحی تعویض مفصل، یکی از رایج ترین عملهای ارتوپدی در جهان است. در این روش، مفصل طبیعی که به دلیل آرتروز، ساییدگی، شکستگی یا بیماری های دیگر به درستی کار نمیکند و در بدن درد ایجاد میکند، با یک مفصل مصنوعی (پروتز) جایگزین میشود. این پروتز معمولاً از فلز، سرامیک یا پلاستیک های خاص ساخته میشود و بهگونه ای طراحی شده که شباهت بسیار زیادی به مفصل طبیعی انسان داشته باشد.
مفاصلی که بیشتر تحت تعویض قرار میگیرند
- زانو: شایع ترین نوع جراحی آرتروپلاستی همین آرتروپلاستی زانو است که بیشتر در افراد مبتلا به آرتروز پیشرفته یا ساییدگی غضروف انجام میشود. همچنین هدف آن هم کاهش درد شدید زانو و بازگرداندن مجدد توانایی راه رفتن است.
- لگن (هیپ): مفصل بعدی، مفصل لگن است که در رتبه دوم بیشترین جراحی تعویض مفصل قرار دارد. بیشتر برای بیمارانی انجام میشود که لگن آنها دارای شکستگی، آرتروز شدید و ساییدگی است. این عمل درد هنگام نشستن یا حرکت را کاهش میدهد.
- شانه، آرنج و انگشتان: تعویض این مفصلها نسبت به دو مورد قبلی کمتر رایج است اما اگر آسیب ورزشی، روماتیسم مفصلی، شکستگیهای پیچیده یا تخریب مفصلی اتفاق افتاده باشد، میتواند تا حد زیادی بهبودی برای فرد ایجاد کند.
بیشتر بخوانید: تعویض مفصل زانو چیست و چگونه انجام میشود؟
انواع آرتروپلاستیها و کاربرد آنها
1. آرتروپلاستی کامل (Total Joint Replacement)
- در این روش کل مفصل تخریب شده، با یک پروتز مصنوعی جایگزین میشود.
- شایع ترین نوع آتروپلاستی است (به خصوص در زانو و لگن).
- بیشترین تأثیر را در کاهش درد و بازگرداندن حرکت دارد.
2. آرتروپلاستی جزئی (Partial Joint Replacement)
- در این روش، فقط بخش آسیب دیده مفصل جایگزین میشود و سایر قسمتهای سالم مفصل دست نخورده باقی میماند.
- بیشتر در تعویض جزئی مفصل زانو کاربرد دارد.
- مناسب افرادی است که آسیب مفصل آنها محدود است و در مراحل اولیه مانده و پیشرفت نکرده.
3. آرتروپلاستی سطحی (Resurfacing Arthroplasty)
- در این روش سطح آسیبدیده مفصل (معمولاً سر استخوان) با یک پوشش فلزی یا سرامیکی بازسازی میشود.
- بیشتر در مفصل لگن انجام میشود.
- این روش برای بیماران جوانتر گزینه خیلی خوبی است چون استخوان طبیعی بدن بیشتر حفظ میشود.
4. آرتروپلاستی بازسازی شونده (Interpositional Arthroplasty)
- در این روش بین دو سطح مفصل یک بافت (مانند تاندون یا بافت مصنوعی) قرار داده میشود تا حرکت پا بدون درد انجام شود.
- بیشتر در درمان مفاصل کوچکتر مثل آرنج یا انگشتان کاربرد دارد.
5. آرتروپلاستی با پروتز معکوس (Reverse Joint Arthroplasty)
- این روش یک روش خیلی خاص و حساس است چون در آن جای گوی و حفره مفصل برعکس میشود تا بازو بتواند بهتر حرکت کند.
- مخصوص مفصل شانه است.
- معمولاً برای بیمارانی انجام میشود که عضلات شانه شان (به خصوص روتاتور کاف) آسیب جدی دیده باشد.
6. آرتروپلاستی هیبریدی (Hybrid Arthroplasty)
- ترکیبی از روشهای مختلف است. مثلاً در یک مفصل بخشی سیمان گذاری شود و بخش دیگر بدون سیمان جراحی و بسته میشود.
- بیشتر در تعویض مفصل لگن کاربرد دارد.
✅ به طور خلاصه:
- کامل و جزئی: بر اساس میزان تخریب مفصل
- سطحی و بازسازی شونده: برای حفظ استخوان بیشتر و جلوگیری از تخریب کامل
- پروتز معکوس و هیبریدی: تکنیک های تخصصی برای شرایط خاص
چه زمانی نیاز به جراحی تعویض مفصل داریم؟
بسیاری از بیماران ابتدا با روشهای غیرجراحی مانند دارودرمانی، فیزیوتراپی یا تزریق پی آر پی زانو یا ژلهایی مانند ژل هیالورونیک اسید تحت درمان قرار میگیرند. با این حال، در برخی شرایط که درد زیاد و مشکلات مفصلی پیشرفته شدهاند، تنها راه نجات از درد و محدودیت حرکتی، آرتروپلاستی است.
علائم و نشانه های نیاز به تعویض مفصل
- درد مداوم و شدید که حتی در زمان استراحت نیز ادامه دارد و بعد از استراحت هم خوب نمیشود
- محدودیت حرکتی و دشواری در انجام کارهای ساده مانند راه رفتن، بالا رفتن از پله یا نشستن روی صندلی
- تخریب گسترده مفصل که در تصویربرداریها دیده میشود
- شکستگی یا آسیب شدید مفصل که با روشهای دیگر ترمیم نمیشود
اگر فردی همه درمان های غیرجراحی را امتحان کرده باشد و نتیجهای نگرفته باشد، احتمالا جراحی تعویض مفصل اولین و بهترین گزینه انتخابی اوست.
برای مطالعه بیشتر: تزریق ژل هیالورونیک به زانو برای کاهش درد
مراحل جراحی تعویض مفصل یا آرتروپلاستی
بیماران معمولاً نگران مراحل جراحی و مدت زمان آن هستند. در بخش زیر توضیح خواهیم داد که در هر مرحله، درمان به چه صورت خواهد بود.
قبل از جراحی
- ارزیابی پزشکی کامل: شامل آزمایش خون، تصویربرداری و بررسی وضعیت عمومی بدن.
- آمادگی بدنی: گاهی لازم است بیمار قبل از عمل چند جلسه فیزیوتراپی انجام دهد تا عضلاتش قویتر شوند.
- آگاهی دادن به بیمار: پزشک روش جراحی، خطرات و مراقبتهای بعد از عمل را به طور کامل برای بیمار توضیح میدهد.
حین جراحی
- جراحی معمولاً با بیهوشی کامل یا بیحسی نخاعی انجام میشود.
- بسته به نوع مفصلی که عمل میشود والبته نوع روش جراحی، ممکن است عمل بین ۱ تا ۳ ساعت طول بکشد یا حتی بیشتر و کمتر از این زمان.
- سپس در طول عمل هم، جراح مفصل آسیب دیده را برمیدارد و پروتز جدید را جایگزین میکند. سپس بخیه زده، پانسمان میکند و عمل به اتمام میرسد.
بعد از جراحی
- بیمار معمولاً ۲ تا ۴ روز در بیمارستان بستری میشود تا وضعیتش بهبود یابد.
- توانبخشی از همان روزهای اول آغاز میگردد تا فرد به حرکت و راه رفتن عادت کند.
مزایا و ریسک های جراحی تعویض مفصل
هیچ عمل جراحی بدون ریسک نیست، اما آرتروپلاستی یکی از موفقترین و مطمئنترین عملهای ارتوپدی محسوب میشود.
| مزایا | خطرات و ریسکها |
| کاهش یا از بین رفتن درد های مزمن | عفونت در محل جراحی |
| بازگشت توانایی حرکت و انجام فعالیت های روزانه | احتمال لخته شدن خون در پاها |
| بهبود کیفیت خواب و افزایش انرژی روزانه | شل شدن یا شکستگی پروتز پس از چند سال |
| افزایش استقلال فرد در زندگی و کاهش وابستگی به دیگران | آسیب عصبی یا عوارض ناشی از بیهوشی (مورد بسیار نادر) |
با این حال، با انتخاب جراح با تجربه و رعایت دقیق مراقبتها، احتمال بروز این عوارض بسیار کم خواهد بود و شما بیشتر مزیتهای عمل را تجربه خواهید کرد.
سوالات پرتکرار درباره جراحی تعویض مفصل
خیر. اگرچه بسیاری از بیماران سالمند کاندید این عمل هستند، اما برخی بیماری های زمینهای مانند مشکلات شدید قلبی یا ریوی میتواند مانع انجام جراحی شود. پزشک پس از بررسی کامل شرایط تصمیمگیری میکند.
اغلب بیماران از همان روز یا روز بعد از جراحی با کمک واکر شروع به راهرفتن میکنند. طی چند هفته، توانایی حرکتی به تدریج بیشتر میشود.
بله، اما باید نوع ورزشها انتخابی باشد. فعالیتهای سبک مانند پیادهروی، شنا یا دوچرخهسواری توصیه میشود اما ورزشهای پر فشار یا پریدن ممنوع است.
بله. کنترل وزن، انجام تمرینات تقویتی، مراجعات دورهای به پزشک و پرهیز از حرکات ناگهانی از مهمترین مراقبتها هستند.
اگر مفصل مصنوعی دچار شل شدن، شکستگی یا عفونت شود، ممکن است نیاز به جراحی مجدد وجود داشته باشد. البته این موضوع به ندرت رخ میدهد.
معرفی دکتر رامین ارژنگ برای این جراحی
دکتر رامین ارژنگ جراح متخصص ارتوپدی دارای سالها تجربه در زمینه جراحیهای پیشرفته به ویژه تعویض مفصل زانو و لگن است. ایشان با بهره گیری از دانش علمی روز و استفاده از پروتزهای استاندارد و با کیفیت، تاکنون هزاران بیمار را با موفقیت درمان کردهاند.
ویژگیهای برجسته دکتر رامین ارژنگ:
- تخصص در جراحیهای آرتروپلاستی زانو و لگن
- داشتن تجربه فراوان در عمل های پیچیده ارتوپدی
- توجه ویژه به توانبخشی و مراقبتهای پس از عمل
- ارتباط نزدیک و صمیمانه با بیماران برای ایجاد حس اطمینان
اگر به دنبال جراحی مطمئن با حداقل عوارض و بهترین نتیجه هستید، انتخاب دکتر رامین ارژنگ میتواند آیندهای بدون درد و با کیفیت زندگی بالاتر را برایتان رقم بزند.
سخن پایانی
در نهایت، اگر شما یا یکی از عزیزانتان با دردهای شدید و محدودیت حرکتی دست و پنجه نرم میکنید و پزشکان جراحی تعویض مفصل را توصیه کردهاند، همین امروز برای رزرو نوبت مشاوره با دکرت ارژنگ اقدام نمایید. کافیست یکبار تحت معاینه پزشک باتجربه، دلسوز و ماهری چون دکتر رامین ارزنگ قرار بگیرید تا متوجه تفاوتها شوید.
☎️ جهت دریافت نوبت و مشاوره تخصصی با دکتر رامین ارژنگ، از طریق لینک های زیر اقدام کنید:
