برای افرادی که به تازگی جراحی زانو انجام دادهاند، نشستن دوباره پشت فرمان و رانندگی بعد از جراحی زانو و البته زمان مناسب برای انجام این کار، بسیار دغدغه حائز اهمیتی است. خیلی از افراد به دلیل شاغل بودن و تردد در شهر با ماشین، خیلی برایشان مهم است که چه زمانی دوباره میتوانند عادی زندگی کنند و کارهای معمول مانند رانندگی را انجام دهند.
در این مقاله که زیر نظر دکتر رامین ارژنگ (فلوشیپ جراحی زانو) نوشته شده، قرار است با هم زمان صحیح شروع رانندگی، تست های پیش از رانندگی، عوامل تعیین کننده برای رانندگی بعد از جراحی زانو و غیره را با هم بررسی خواهیم کرد؛ پس با ما همراه باشید.
چرا رانندگی بعد از جراحی زانو موضوع مهمی است؟
رانندگی بعد از جراحی زانو تنها یک مسئله روزمره یا ساده نیست، بلکه موضوعی است که میتواند نتیجه عمل را تحت تاثیر قرار دهد و حتی سلامت فرد و دیگران را در جاده به خطر اندازد. بسیاری از بیماران تصور میکنند وقتی درد کاهش یافت، میتوانند بدون نگرانی پشت فرمان بنشینند، در حالی که رانندگی نیاز به هماهنگی دقیق بین عضلات پا، سرعت واکنش مناسب، تمرکز ذهنی و توان کافی برای کنترل پدالهاست و اگر این عوامل به درستی فراهم نشوند، احتمال بروز حادثه یا آسیب مجدد به ناحیه عمل شده افزایش مییابد.
از طرف دیگر، ورم زانو، محدودیت حرکتی و مصرف داروهای مسکن قوی میتواند سرعت واکنش راننده را کاهش دهد و باعث شود هنگام ترمزگیری ناگهانی نتواند به موقع پدال را فشار دهد، بنابراین ارزیابی زمان مناسب رانندگی نقش مهمی در بازگشت بیمار به فعالیت های روزانه دارد.
چه عواملی زمان دوباره رانندگی کردن بعد از جراحی زانو را تعیین میکنند؟
عوامل مختلفی وجود دارند که زمان دوباره پشت فرمان نشستن فرد را مشخص میکنند. با هم عوامل زیر را بررسی میکنیم:
1. نوع جراحی
نوع جراحی از مهمترین عواملی است که در زمان برگشت به رانندگی تاثیر دارد، چون عمل های سبکتر مانند آرتروسکوپی زانو معمولا دوره نقاهت کوتاهتری دارند، در حالی که جراحی هایی مثل تعویض مفصل یا بازسازی رباط صلیبی نیازمند زمان بیشتری برای ترمیم بافتها و تقویت عضلات هستند.
2. محل جراحی (پای راست یا چپ)
اگر پای راست جراحی شده باشد، فشار دادن پدال گاز و ترمز دشوارتر میشود، بنابراین بیمار مدت بیشتری باید صبر کند اما اگر خودرو اتومات باشد و پای چپ عمل شده باشد، بیمار معمولا سریعتر میتواند رانندگی را شروع کند.
3. شدت درد و میزان تورم
تا زمانی که زانو هنوز دچار تورم و درد قابل توجه باشد، فشار زیاد روی پدالها میتواند درد را بیشتر کند و سرعت واکنش را کاهش دهد، بنابراین کنترل علائم نقش مهمی در تصمیمگیری دارد.
4. قدرت عضلات و ثبات مفصل
برای رانندگی ایمن، عضلات چهارسر و همسترینگ باید توان کافی داشته باشند و مفصل زانو در برابر نیروهای ناگهانی پایدار باشد، زیرا هنگام ترمزگیری سریع، پا باید قدرت واکنش فوری داشته باشد.
5. مصرف داروهای مسکن
داروهای ضد درد قوی، به خصوص داروهای مخدر، میتوانند هوشیاری را کاهش دهند و تمرکز راننده را مختل کنند؛ بنابراین تا زمانی که این داروها مصرف میشوند، رانندگی توصیه نمیشود.
6. توانایی خم و راست کردن زانو
بیمار باید قادر باشد زانو را بدون درد شدید و با دامنه حرکتی کافی خم و صاف کند، زیرا در نبود این توانایی، کنترل پا روی پدالها ممکن نیست.
زمان مناسب رانندگی بعد از انواع عمل های زانو
مدت زمان صبر برای رانندگی بعد از هر جراحی، با جراحی دیگر فرق میکند. بنابراین باید از آنها آگاهی داشته باشید:
◼ رانندگی بعد از تعویض مفصل زانو
پس از عمل تعویض مفصل زانو، بیمار معمولا بین چهار تا شش هفته باید صبر کند چون بافتهای اطراف مفصل جدید نیاز دارند به ثبات برسند و عضلات ران باید به اندازه کافی تقویت شوند تا کنترل مناسب بر پدالها ایجاد شود. همچنین خطر درد ناگهانی یا کاهش سرعت واکنش و ناهماهنگی بین عصب و عضله در هفته های اول بیشتر است.
◼ رانندگی بعد از جراحی رباط صلیبی (ACL)
بیماران بعد از بازسازی رباط صلیبی معمولا بعد از سه تا شش هفته میتوانند رانندگی را آغاز کنند اما این زمان کاملا به قدرت عضلات، توانایی واکنش سریع و پایداری مفصل بستگی دارد؛ بنابراین ممکن است در برخی بیماران مدت بیشتری طول بکشد تا شرایط مناسب به دست آید.
◼ رانندگی بعد از جراحی منیسک یا آرتروسکوپی زانو
در این نوع جراحی چون سبکتر است، بیمار معمولا بین یک تا دو هفته میتواند رانندگی را شروع کند، البته به شرطی که ورم پا کم شود و توانایی خم کردن زانو بدون درد قابل توجه وجود داشته باشد.
◼ رانندگی با خودرو دندهای یا اتومات
در خودرو دندهای، استفاده مداوم از کلاچ فشار بیشتری به زانو وارد میکند، بنابراین توصیه میشود بیماران بعد از جراحی زانو تا مدتی سمت شاگرد بنشینند و رانندگی نکنند اما در خودرو اتومات روند بازگشت به رانندگی میتواند سریع تر باشد؛ زیرا تنها از پای راست برای کنترل پدالها استفاده میشود.
آیا تفاوت دارد که پای راست عمل شده باشد یا خیر؟
چون پای راست نقش اصلی در کنترل پدالهای گاز و ترمز دارد، بنابراین اگر این پا جراحی شده باشد، بیمار باید تا زمان برگشتن کامل قدرت و توان واکنش، از رانندگی خودداری کند.
در صورت جراحی پای چپ، بیمار معمولا با خودرو اتومات زودتر میتواند رانندگی کند اما در خودرو دندهای همچنان نیاز به توان کافی برای فشار دادن کلاچ وجود دارد. رانندگی زمانی ایمن است که هیچ درد، ضعف یا تاخیر در واکنش پا وجود نداشته باشد.
بیشتر بخوانید: مراقبت های بعد از تعویض مفصل زانو چگونه است؟
قبل از شروع رانندگی باید چه تست هایی انجام دهید؟
جالب است که قبل از آغاز کردن دوباره رانندگی، باید یک سری تست ها را از خود و زانوی خود بگیرید:
تست فشار پدال ترمز
در اولین تست، بیمار باید بتواند پدال ترمز را با قدرت کافی و بدون درد فشار دهد و واکنش پا در زمان فشار باید سریع و کنترل شده باشد تا در مواقع اضطراری عملکرد مناسبی داشته باشد.
تست خم و راست کردن زانو
فرد باید بتواند زانو را در دامنه حرکتی طبیعی و بدون محدودیت یا درد شدید حرکت دهد، زیرا کنترل پدالها نیازمند خم شدن کافی زانو و حفظ ثبات در این ناحیه است.
تست نشستن طولانی مدت
بیمار بهتر است چند دقیقه روی صندلی خودرو بنشیند تا مطمئن شود زانو در اثر نشستن طولانی دچار درد یا بیحسی نمیشود، زیرا همانطور که میدانید، رانندگی معمولا با نشستنهای طولانی همراه است و این موضوع میتواند بر تمرکز تاثیر بگذارد.
تست واکنش سریع پا
پای بیمار باید توانایی انتقال سریع از پدال گاز به ترمز را داشته باشد و این انتقال باید بدون درد، بدون تاخیر و با هماهنگی کافی انجام شود تا امنیت رانندگی حفظ گردد.
محدودیت ها در رانندگی پس از جراحی زانو
- احتمال کند بودن رفلکسهای حرکتی در هفته های اول پس از جراحی
- کاهش قدرت عضلانی و خستگی سریع در هنگام رانندگی
- محدودیت در خم شدن کامل زانو هنگام نشستن پشت فرمان
- خشکی و درد در مفصل در نشستن های طولانی
- افزایش احتمال تورم پس از رانندگی طولانی یا نامناسب
- محدودیت در ترمزگیری سریع در روزهای اولیه
چه زمانی رانندگی خطرناک است و چه علائمی را باید جدی گرفت؟
در جدول زیر میتوان علائمی را مشاهده میکنید که نشان میدهند رانندگی هنوز برای بیمار ایمن نیست و بهتر است به تعویق بیفتد، زیرا تجربه درد، ضعف یا کاهش تمرکز میتواند توانایی کنترل خودرو را مختل کند و احتمال بروز حادثه را افزایش دهد.
| علامت هشدار | چرا رانندگی خطرناک میشود؟ |
|---|---|
| درد شدید هنگام فشار پا | باعث کاهش کنترل روی پدالها و واکنش کند در زمان ترمزگیری میشود. |
| تورم قابل توجه زانو | دامنه حرکتی پا محدود میشود و پا هنگام تغییر پدالها سریع عمل نمیکند. |
| ضعف یا لرزش عضلات ران | پا نمیتواند فشار کافی به پدالها وارد کند و احتمال خطا افزایش مییابد. |
| بیحسی یا خواب رفتگی پا | کاهش حس پا باعث میشود بیمار نتواند فشار لازم را دقیق تنظیم کند. |
| مصرف داروهای آرامبخش یا مخدر | سرعت واکنش، تمرکز و هوشیاری کم شده و کنترل رانندگی مختل میشود. |
| ناتوانی در خم و راست کردن کامل زانو | زانو نمیتواند حرکات لازم برای رانندگی را بدون درد انجام دهد. |
| کندی واکنش هنگام تستهای حرکتی | نشان دهنده خطر در موقعیتهای اضطراری و عدم آمادگی کامل پا است. |
آیا بیمه، پلیس یا قانون محدودیتی برای رانندگی بعد از جراحی دارد؟
در قوانین رانندگی، ممنوعیت صریحی برای رانندگی بعد از جراحی زانو وجود ندارد اما مسئولیت ایمنی کاملا بر عهده راننده است و اگر ناتوانی حرکتی یا مصرف داروهای قوی باعث حادثه شود، بیمه میتواند از پرداخت خسارت خودداری کند.
پلیس نیز در صورت مشاهده ضعف راننده در کنترل خودرو ممکن است رانندگی را ناایمن تشخیص دهد. بنابراین بیمار باید تنها زمانی رانندگی را شروع کند که از نظر حرکتی، هوشیاری و قدرت فشار پدالها کاملا آماده باشد تا خطر برای خود و دیگران ایجاد نشود.
توصیه های دکتر رامین ارژنگ برای رانندگی بعد از جراحی زانو
دکتر رامین ارژنگ به عنوان بهترین جراح زانو در تهران، همواره این توصیهها را به افرادی که جراحی زانو انجام دادهاند، دارند:
- قبل از شروع رانندگی، حتما زانو را چند دقیقه گرم کنید تا خشکی مفصل کم شده و عضلات آماده شوند.
- در هفته های اول، از رانندگی طولانی خودداری کنید و مسیرهای کوتاه و کم ترافیک را انتخاب کنید تا فشار زیادی به مفصل وارد نشود.
- اگر هنگام رانندگی احساس درد ناگهانی، ضعف یا بیثباتی داشتید، فورا توقف کنید و رانندگی را به فرد دیگری بسپارید و یا کمی استراحت کنید و دوباره به راه بیوفتید.
- ارتفاع صندلی خودرو را طوری تنظیم کنید که زانو کمتر از حد معمول خم شود و فشار به ناحیه مفصل کاهش یابد.
- در صورتی که داروهای مسکن قوی مانند مخدرها مصرف میکنید، تا زمانی که اثر دارو نرفته، رانندگی نکنید؛ زیرا این داروها قدرت تصمیم گیری و تمرکز را به شدت کاهش میدهند.
- افرادی که خودرو دندهای استفاده میکنند بهتر است در ماه های اول تا حد امکان یا رانندگی نکنند یا با خودرو اتومات رانندگی کنند تا فشاری به زانوی آنها وارد نشود.
- هنگام رانندگی طولانی، هر ۳۰ تا ۴۵ دقیقه توقف کوتاه داشته باشید و پا را کمی حرکت دهید تا از خشکی و تورم جلوگیری شود.
برای مشاوره با دکتر رامین ارژنگ، با یکی از شماره های زیر تماس بگیرید:
مطب ونک: ۰۲۱۸۸۸۸۰۷۹۵
