دوره نقاهت بعد از جراحی زانو، دوره بسیار حساس و تعیین کنندهای است؛ تا حدی که ممکن است پزشک شما علاوه بر توصیه مراقبت های مرسوم و رایج، استفاده از زانوبند بعد از جراحی زانو را نیز اجباری کند. این زانوبندها در ظاهر ساده به نظر میرسند اما اگر به درستی استفاده شوند، نقش خیلی مثبتی در محافظت از زانو و پیشگیری از آسیب رسیدن به آن ایفا میکنند.
در این مقاله با ما همراه باشید تا نظر دکتر رامین ارژنگ را به عنوان متخصص ارتوپدی و فلوشیپ جراحی زانو در این باره بدانیم و مطمئن شویم ایشان این ابزار را پیشنهاد میکنند یا خیر.
چرا بعد از جراحی زانو، زانوبند تجویز میشود؟
زانوی انسان پس از جراحی در وضعیت حساسی قرار میگیرد چون که بافتها در حال ترمیم هستند، عضلات هنوز ضعیف اند و مفصل نمیتواند مانند قبل ثابت و پایدار باشد. به همین دلیل استفاده از زانوبند بعد از جراحی زانو، نقش یک محافظ فعال را دارد؛ یعنی هم به زانو استراحت میدهد و هم از حرکات ناگهانی یا فشار های اضافی جلوگیری میکند.
درواقع استفاده از زانوبند باعث میشود که مفصل زانوتحت فشارهای ناخواسته قرار نگیرد و درست حرکت کند. همچنین این زانوبندها کمک میکنند رباطها و بافتهای اطراف زانو ترمیم و محافظت شوند و بیش از اندازه کشیده نشوند. مزیت دیگر استفاده از زانوبند این است که درد و ورم را کم میکند. همین موارد باعث میشود که بیمار هنگام حرکت اعتماد به نفس بیشتری داشته باشد و راحت تر راه برود.
در واقع، زانوبند تنها یک وسیله کمکی نیست؛ بلکه بخشی از فرآیند توانبخشی است و به بیمار کمک میکند تا روند بهبودی را با کیفیت بهتری طی کند.
برای مشاوره بهتر در زمینه استفاده از زانوبند طبی، فرم زیر را پر کنید:
چه کسانی باید حتما از زانوبند بعد از جراحی زانو استفاده کنند؟
در این قسمت خواهیم فهمید که استفاده از زانوبند بعد از جراحی زانو برای همه افراد و بعد از هر جراحیای واجب نیست. تصمیم اصلی بر عهده پزشک است اما معمولا فقط بیماران زیر حتما باید از زانوبند استفاده کنند:
1. بیمارانی که جراحی رباط صلیبی انجام دادهاند
بعد از این جراحی، رباط جدید نیاز به زمان و ثبات دارد؛ بنابراین استفاده از زانوبند خیلی میتواند تاثیرگذار باشد. درواقع بریس (زانوبند) از حرکات پیچشی یا خم شدن بیش از حد جلوگیری میکند و مانع از آسیب رسیدن به پیوند رباط میشود.
2. بیمارانی که جراحی ترمیم منیسک داشتهاند
در ترمیم منیسک، بخشی از بافت دوخته میشود و هرگونه پیچش یا فشار میتواند بخیهها را باز کند؛ به همین دلیل استفاده از زانوبند ضروری است. در منیسکتومی (برداشتن بخشی از منیسک) ممکن است نیاز کمتر باشد.
3. بیمارانی که دچار شکستگی اطراف مفصل زانو بودهاند
در شکستگی های تیبیا، پاتلا و استخوان های اطراف مفصل، زانوبند باعث تثبیت بیشتر و کنترل دامنه حرکتی میشود؛ بنابراین استفاده از آن تا حدی ضرورت دارد.
4. بیمارانی که تعویض مفصل زانو انجام دادهاند
بعد از تعویض مفصل زانو معمولا زانوبند برای همه بیماران الزامی نیست اما در برخی افراد مانند سالمندان، بیماران با ضعف عضلانی شدید یا کسانی که ناپایداری دارند، توصیه میشود.
انواع زانوبند های بعد از جراحی زانو؛ کدام برای شما مناسبتر است؟
زانوبندها انواع مختلفی دارند و پزشک با توجه به نوع جراحی، سن بیمار، میزان استحکام عضلات و شرایط توانبخشی، نوع مناسب را تجویز میکند. در ادامه با انواع آنها آشنا خواهیم شد:
۱. زانوبند لولا دار
این نوع زانوبند معروف ترین وسیله پس از جراحی است. در دو طرف خود لولا دارد و اجازه نمیدهد زانو بیش از حد به اطراف خم شود. مزیت آن این است که حرکات زانو را کنترل میکند و اجازه نمیدهد رباطها ناگهانی کشیده شوند. برای جراحی رباط صلیبی، ترمیم منیسک و شکستگی های اطراف مفصل استفاده میشود.
۲. زانوبند فشاری
این مدل بیشتر برای کاهش ورم و ایجاد حس حمایت ملایم استفاده میشود و مناسب جراحیهایی نیست که نیاز به محدود سازی حرکت دارند؛ مثل منیسکتومی و برخی جراحی های سادهتر.
۳. بریس قابل تنظیم زاویه
این زانوبند امکان تنظیم زاویه و خم و باز شدن زانو را دارد. برای کنترل دقیق دامنه حرکتی و جلوگیری از خم شدن بیش از حد زانو از آن استفاده میشود. به طور ویژه برای اوایل توانبخشی بعد از ACL یا بیمارانی که دامنه حرکتی محدود دارند، استفاده میشود.
۴. زانوبند مخصوص بعد از تعویض مفصل زانو
این مدل نه برای محدودسازی حرکت، بلکه برای ایجاد ثبات بیشتر در بیماران خاص استفاده میشود. بیشتر به درد بیمارانی میخورد که ضعف عضلانی، سن زیاد یا ناپایداری هنگام راه رفتن دارند.
تا چه مدت باید از زانوبند بعد از جراحی زانو استفاده کرد؟
مدت زمان استفاده، بسته به نوع جراحی متفاوت است. اما چند اصل کلی برای انواع جراحیها وجود دارد که پزشک بر اساس آنها زمان دقیق و درست را تعیین میکند:
- بعد از ACL: معمولاً بین ۴ تا ۶ هفته
- بعد از ترمیم منیسک: حدود ۳ تا ۶ هفته، بسته به محل و شدت آسیب
- بعد از منیسکتومی: معمولاً کوتاهتر؛ ۱ تا ۲ هفته
- بعد از شکستگی های اطراف زانو: مدت طولانیتر، بسته به زمان جوش خوردن استخوان
- بعد از تعویض مفصل زانو: فقط در موارد خاص و طبق تشخیص پزشک زمان آن تعیین میشود
نحوه استفاده صحیح از زانوبند بعد از جراحی
موارد زیر به نوعی دستورالعمل استفاده صحیح از زانوبندها هستند. پس با دقت آنها را بخوانید و رعایت کنید:
✅مورد اول: چگونه زانوبند را ببندیم؟
زانوبند باید روی پا در حالت کشش طبیعی عضلات بسته شود. اگر بیش از حد سفت بسته شود، گردش خون کاهش مییابد و اگر خیلی شل بسته شود، از حرکت ناگهانی و ناخواسته جلوگیری نمیکند.
✅مورد دوم: چند ساعت در روز باید استفاده شود؟
معمولاً در ساعات فعالیت، راه رفتن، خروج از منزل و تمرینات اولیه باید استفاده شود. در زمان استراحت طولانی یا هنگام بالا گذاشتن پا، ممکن است پزشک اجازه باز کردن بدهد.
✅مورد سوم: آیا هنگام خواب باید زانوبند بسته باشد؟
این موضوع کاملا به نوع جراحی بستگی دارد. برای مثال بعد از ACL در هفته های اول بهتر است بسته باشد اما در جراحیهای سادهتر (مانند آرتروسکوپی زانو) ممکن است نیاز نباشد.
✅مورد چهارم: در چه زمان هایی باید زانوبند باز شود؟
- حمام
- برخی تمرینات فیزیوتراپی
- زمانی که پوست نیاز به تنفس دارد
- زمانی که پزشک بازدید پوستی انجام میدهد
نکته مهم: پوشیدن طولانی مدت زانوبند بدون اجازه پزشک میتواند باعث ضعف عضلانی شود.
اشتباهات رایج بیماران هنگام استفاده از زانوبند بعد از جراحی زانو
- بستن بیش از حد محکم زانوبند
- انتخاب اندازه نامناسب
- استفاده از زانوبند ارزان و بیکیفیت
- باز نکردن زانوبند در زمان های لازم
- پوشیدن مداوم بدون مشورت با پزشک
- استفاده از زانوبند به عنوان جایگزین توانبخشی
- نادیده گرفتن درد یا ورم ناشی از زانوبند
مزایا و معایب استفاده از زانوبند بعد از جراحی زانو
| مزایا | معایب |
|---|---|
| افزایش ثبات مفصل | احتمال ضعف عضلانی در صورت استفاده طولانی |
| کاهش درد و ورم | وابستگی ذهنی به زانوبند |
| جلوگیری از آسیب مجدد | احتمال تحریک پوست |
| کمک به راه رفتن ایمن | کاهش گردش خون در صورت بستن اشتباه |
| افزایش اعتماد به نفس بیمار | محدودیت در برخی حرکات |
بیشتر بخوانید: بهترین جراح زانو در تهران کیست؟
علائمی که نشان میدهند زانوبند مناسب نیست
زانوبندی که به درستی انتخاب نشده باشد، نه تنها کمکی به روند بهبود نمیکند، بلکه میتواند به زانو آسیب بزند. اگر هر یک از نشانه های زیر را تجربه کردید، باید فورا ویزیت شوید و ممکن است لازم باشد زانوبندتان تعویض یا تنظیم شود.
۱. درد و فشار غیرطبیعی در اطراف زانو
زانوبند نباید باعث درد جدید شود. وجود درد ممکن است نشانه کوچک بودن آن یا تنظیم نادرست زاویهها باشد.
۲. بی حسی یا گزگز در ساق و پا
وقتی زانوبند بیش از اندازه سفت بسته شود، جریان خون و عملکرد عصبی کاهش پیدا میکند. بنابراین این علامت نباید نادیده گرفته شود.
۳. تغییر رنگ پوست (کبود شدن یا سفیدی بیش از حد)
این اتفاق نشان دهنده اختلال در خون رسانی است و یک هشدار جدی محسوب میشود. نباید از |آن چشم پوشی کرد.
۴. افزایش ورم پس از استفاده
اگر ورم به جای کاهش، بیشتر شد، احتمالا فشار زانوبند نامناسب است یا زاویه حرکتی زانو درست کنترل نشده.
۵. محدود شدن غیرعادی دامنه حرکتی
زانوبند باید از حرکت های ناخواسته جلوگیری کند اما نباید حرکت طبیعی و مجاز را بیش از حد محدود کند.
۶. ساییدگی یا تحریک پوستی
برخی زانوبندها جنس نامناسب دارند و تماس آنها با پوست باعث خارش، سوزش یا التهاب میشود.
۷. لغزش یا جابهجایی زانوبند هنگام راه رفتن
اگر زانوبند مدام پایین میآید یا در جای خود نمیماند، یعنی سایز آن درست نیست. از یک فرد متخصص برای فیکس کردن آن کمک بگیرید.
در صورت مشاهده هر یک از این نشانهها، مراجعه به متخصص ارتوپدی ضروری است تا زانو دوباره دچار آسیب نشود.
بیشتر بخوانید: هزینه جراحی زانو در تهران چقدر است؟
قیمت زانوبند بعد از جراحی زانو در تهران چقدر است؟
قیمت زانوبند بعد از جراحی زانو در تهران معمولا از حدود ۷۰۰ هزار تومان شروع میشود و بسته به نوع و امکانات، ممکن است تا ۵ میلیون تومان هم برسد. زانوبند های لولادار و قابل تنظیم زاویه معمولا در رده قیمتی بالاتر قرار میگیرند زیرا کنترل حرکتی دقیق تری ارائه میدهند.
مدلهای فشاری یا ساده هزینه کمتری دارند و برای جراحی های سبکتر استفاده میشوند. در نهایت، قیمت مناسب ترین زانوبند را باید بر اساس نوع جراحی و نظر متخصص ارتوپدی انتخاب کرد.
