آرتروسکوپی زانو یکی از انواع روشهای جراحی زانو است اما برعکس نام سنگین جراحی که برای برخی ترسناک به نظر میرسد، خیلی جراحی سبک و کمتهاجمی میباشد و در کمتر از چند ساعت انجام میشود. به عبارت ساده، کار این جراحی این است که برخی دردهای زانو را تسکین داده و درمان کند.
اگر میخواهید بدانید کدام نوع از دردهای زانو به کمک آرتروسکوپی برطرف میشوند، تا پایان این مقاله با ما همراه باشید تا زیر نظر دکتر رامین ارژنگ، فلوشیپ جراحی زانو به پاسخ تمام سوالات خود برسید.
آرتروسکوپی زانو چیست؟
آرتروسکوپی زانو که این روزها خیلی معروف شده و نامش زیاد به گوش میرسد، یکی از روشهای مدرن و کمتهاجمی در جراحیهای ارتوپدی است که برای بررسی، تشخیص و درمان مشکلات درون مفصل زانو به کار میرود. در این روش، به جای اینکه مانند جراحیهای باز و سنت برشهای بزرگ در سطح پوست ایجاد شود، تنها چند برش کوچک زده میشود تا صرفا ابزارهای این جراحی وارد فضای درون مفصل شوند.
برای مثال، اولین وسیلهای که وارد مفصل میشود، لولهای باریک به نام آرتروسکوپ است. آرتروسکوپ مجهز به دوربین و نور است و تصاویر درون مفصل را به صورت دقیق روی مانیتور نمایش میدهد.
پزشک در این روش میتواند بدون اینکه به مفصل و بافت زانو آسیبی بزند، مشکلات داخل مفصل را ببیند و بداند مشکل از کجاست و سپس آن را درمان کند. بنابراین میتوان گفت که آرتروسکوپی زانو در مقایسه با جراحی باز، دوران نقاهت کوتاهتر، درد کمتر و نتایج سریعتری دارد.
آرتروسکوپی زانو چه زمانی تجویز میشود؟
زمانی که بیمار با درد مداوم زانو، تورم، قفل شدن مفصل یا احساس خالی شدن یک دفعهای زانو به دکتر مراجعه میکند و قبلا درمان های غیرجراحی (مانند دارو یا فیزیوتراپی) را امتحان کرده و مؤثر نبودهاند، میتواند آرتروسکوپی را نیز در صورت صلاحدید پزشک امتحان کند (البته باید شرایط آن را نیز داشته باشد).
این روش علاوه بر تشخیص دقیق، امکان درمان همزمان را نیز فراهم میکند. به بیان دیگر، در همان حین که پزشک دارد داخل مفصل را میبیند و متوجه مشکلات آن میشود، میتواند همزمان آسیبها را نیز ترمیم کند.
تجویز آرتروسکوپی معمولاً پس از انجام MRI یا تصویربرداری های تکمیلی و بررسی کامل شرایط بیمار توسط متخصص ارتوپدی صورت میگیرد.
چه آسیب هایی با آرتروسکوپی زانو درمان میشوند؟
آرتروسکوپی زانو در بسیاری از مشکلات مفصلی کاربرد دارد، از جمله:
- پارگی منیسک زانو: یکی از شایعترین آسیبها در ورزشکاران است که با آرتروسکوپی به راحتی ترمیم میشود یا بخشی از منیسک را برمیدارند.
- پارگی رباط صلیبی (ACL): فرقی ندارد که پارگی رباط جزئی یا کامل باشد؛ در نهایت پزشک میتواند با آرتروسکوپی آن را بازسازی و ترمیم کند.
- خارج کردن جسم آزاد از مفصل: گاهی ذرات استخوان یا غضروف جدا شده باعث قفل شدن زانو میشوند.
- ترمیم غضروف آسیب دیده: اگر غضروف زانو در اثر آرتروز خفیف یا ضربه آسیب دیده باشد، به کمک آرتروسکوپی میتوان آن را درمان کرد.
- درمان التهاب و شستوشوی مفصل: برای پاکسازی مفصل از بافتهای ملتهب یا عفونت هم استفاده میشود.
- بررسی و تشخیص دردهای مزمن زانو با علت نامشخص: این هم یکی دیگر از مزایای آرتروسکوپی است.
مراحل آماده شدن برای آرتروسکوپی زانو
قبل از انجام آرتروسکوپی، وضعیت بیمار باید توسط یک جراح و متخصص ارتوپدی به طور کامل بررسی شود. پزشک سابقه پزشکی، داروهای مصرفی و بیماریهای زمینهای را بررسی میکند. چند روز پیش از عمل، معمولاً از بیمار خواسته میشود از مصرف داروهای ضدالتهاب یا رقیقکننده خون خودداری کند تا خونریزی زیاد نباشد.
حتما در صورتی که فرد به بیماریهایی مانند دیابت یا فشار خون مبتلا باشد، باید از قبل تحت نظر پزشک این بیماریها را کنترل کند. در روز عمل هم، بیمار باید ناشتا باشد و لباس مخصوص اتاق عمل بپوشد. در صورت بستری سرپایی، معمولاً بیمار همان روز مرخص میشود اما اگر یک درصد جراحی بیشتر طول بکشد، شاید نیاز به بستری وجود داشته باشد.
پزشک و تیم جراحی نیز وظیفه دارند تمامی مراحل و مراقبتهای بعد از عمل را پیش از انجام جراحی برای بیمار توضیح دهند تا بیمار اضطرابی نداشته باشد و با آرامش خاطر کامل در اتاق عمل حضور پیدا کند.
جراحی آرتروسکوپی زانو چگونه انجام میشود؟
آرتروسکوپی زانو معمولاً در محیط بیمارستان یا کلینیک تخصصی مجهز و با بیحسی نخاعی یا بیهوشی عمومی انجام میشود. کل مراحل معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه زمان میبرد. روند انجام آن به شکل زیر است:
۱. بیحسی و آماده سازی
پس از بیحسی، ناحیه زانو ضدعفونی شده و با پارچههای استریل پوشانده میشود تا محیطی کاملاً تمیز ایجاد شود.
۲. ایجاد برش های کوچک
پزشک دو یا سه برش کوچک در اطراف زانو ایجاد میکند تا وسایل مخصوص وارد مفصل شوند.
۳. ورود آرتروسکوپ
آرتروسکوپ که لولهای باریک مجهز به دوربین است، از یکی از برشها وارد مفصل میشود. تصاویر داخل مفصل به صورت زنده روی مانیتور نمایش داده میشود.
۴. بررسی و درمان آسیبها
پزشک از طریق ابزارهای ظریف مخصوص، آسیبها را بررسی و در صورت نیاز ترمیم میکند. مثلاً بخشی از منیسک آسیبدیده را برمیدارد یا رباط پاره را بازسازی میکند.
۵. خروج ابزار و بخیه زدن
در پایان، آرتروسکوپ خارج میشود و برشهای کوچک با بخیههای ظریف بسته میشوند. معمولاً تنها دو یا سه بخیه نیاز است.
۶. پانسمان و بستن زانو
زانو پانسمان شده و بانداژ فشاری برای جلوگیری از تورم به کار میرود. در بعضی موارد، زانوبند یا عصا برای چند روز تجویز میشود.
این روش به دلیل کمتهاجمی بودن، درد بسیار کمی دارد و اغلب بیماران میتوانند همان روز یا فردای جراحی به خانه برگردند.
بررسی مزایا، معایب و عوارض جراحی آرتروسکوپی زانو در یک نگاه
اگر میخواهید تصمیمی واقع بینانه برای انجام این جراحی بگیرید، پس باید مزایا و معایب و عوارضی که ممکن است پس از آرتروسکوپی به سراغ شما بیایند را خوب بشناسید. همچنین باید پزشک شما هم این روش را تشخیص داده و توصیه کند.
| مزایا | معایب (محدودیتها) | عوارض احتمالی (نادر) |
|---|---|---|
| انجام جراحی با برشهای بسیار کوچک و بدون آسیب به بافتهای اطراف | نیاز به تخصص بالا و تجهیزات پیشرفته | تورم یا کبودی موقت در ناحیه زانو |
| کاهش درد و دوران نقاهت کوتاهتر نسبت به جراحی باز | عدم کارایی در آرتروزهای پیشرفته یا تخریب گسترده مفصل | احتمال عفونت در محل بخیه (بسیار نادر) |
| بازگشت سریعتر بیمار به فعالیتهای روزمره و کاری | ممکن است برای ترمیم کامل برخی آسیبها نیاز به جراحی تکمیلی باشد | ایجاد لخته خون (در افراد مستعد یا کم تحرک) |
| امکان تشخیص و درمان همزمان آسیبها در یک عمل | هزینه بالاتر نسبت به درمانهای غیرجراحی | خشکی یا محدودیت موقت حرکت مفصل |
| بهبود ظاهر زانو بهدلیل جای زخم بسیار کم | نیاز به انجام فیزیوتراپی برای بازتوانی کامل | درد خفیف در محل برشها طی چند روز اول |
| افزایش دقت پزشک در بررسی ساختار داخلی مفصل | نیاز به استراحت و مراقبت پس از عمل برای جلوگیری از عوارض | بیحسی یا سوزنسوزن شدن موقت در اطراف زانو (نادر) |
دوره نقاهت جراحی آرتروسکوپی زانو چقدر است؟
دوره نقاهت پس از آرتروسکوپی معمولاً کوتاه است اما مدت دقیق آن به نوع آسیب و شرایط بیمار بستگی دارد. بیشتر بیماران بعد از چند روز قادر به راه رفتن هستند و پس از حدود ۲ تا ۳ هفته به فعالیت های روزمره بازمیگردند.
در مواردی که ترمیم رباط یا منیسک انجام شده باشد، ممکن است فیزیوتراپی و بازتوانی حدود ۶ تا ۸ هفته طول بکشد. پزشک معمولاً توصیه میکند در روزهای اول از عصا استفاده شود، پا بالا نگه داشته شود و از کمپرس سرد برای کاهش تورم استفاده کنند.
اگر این توصیههای پزشک با دقت انجام شده و تمرینات فیزیوتراپی هم مو به مو اجرا شود، بیمار خیلی زودتر بهبود پیدا میکند و مفصل او دچار خشکی و سفتی نخواهد شد.
نتایج آرتروسکوپی زانو تا کی ماندگار است؟
در بیشتر بیماران، نتایج آرتروسکوپی زانو ماندگار و پایدار است. در صورتی که علت اصلی آسیب برطرف شده باشد و بیمار مراقبتهای لازم را رعایت کند، مفصل زانو عملکرد طبیعی خود را برای مدت طولانی حفظ میکند و دیگر دردی نخواهید داشت.
البته در مواردی که آرتروز پیشرفته باشد یا آسیبهای شدید وجود دارد، نتایج ممکن است موقتیتر باشد و نیاز به درمانهای تکمیلی مانند تزریق پی آر پی داخل مفصل یا فیزیوتراپی وجود داشته باشد.
با این حال، تجربه نشان میدهد بیمارانی که آرتروسکوپی خود را نزد جراحان با تجربه مانند دکتر رامین ارژنگ (فلوشیپ جراحی زانو و متخصص ارتوپدی) انجام دادهاند، نه تنها از درد و محدودیت حرکتی رهایی یافتهاند، بلکه توانستهاند با اطمینان دوباره به فعالیتهای روزمره و حتی ورزش بازگردند.
بازگشت به زندگی پس از آرتروسکوپی زانو
یکی از مهمترین مزایای آرتروسکوپی این است که بیمار میتواند خیلی زودتر از جراحیهای باز به زندگی عادی خود بازگردد. بیشتر افراد پس از چند روز توانایی راه رفتن و پس از چند هفته توان انجام فعالیتهای سبک را پیدا میکنند. در صورتی که تمرینات فیزیوتراپی به درستی انجام شوند، خیلی زود زانو قدرت و انعطاف پذیری عضلات خود را پیدا کرده و راه رفتن راحت میشود.
بسیاری از بیماران گزارش کردهاند که پس از چند ماه، توانستهاند بدون درد دوباره ورزش، کوهنوردی یا پیادهروی طولانی را از سر بگیرند. این موفقیتها نشان میدهد که آرتروسکوپی زانو، در صورت انجام صحیح، درمانی ماندگار و مؤثر است.
توصیه همیشگی دکتر رامین ارژنگ به بیماران خود این است که برای روشهایی اینچنین که نسبتا جدیدتر هستند، به هر پزشکی اعتماد نکنید و تنها تجربه و تخصص را اولویت خود قرار دهید.
✅نکات طلایی برای افزایش ماندگاری نتایج آرتروسکوپی
برای اینکه نتیجه جراحی شما پایدارتر و مفصل زانو سالمتر بماند، رعایت چند نکته مهم خیلی ضروری است:
- حفظ وزن مناسب و جلوگیری از فشار بیش از حد بر زانو
- انجام منظم حرکات کششی و تقویتی طبق نظر فیزیوتراپ
- اجتناب از حرکات ناگهانی یا پرشهای شدید
- مصرف داروها و مکملهای تجویز شده توسط پزشک
- مراجعه منظم برای ویزیتهای دورهای و بررسی وضعیت مفصل
با رعایت این اصول، عملکرد زانو میتواند برای سالها پایدار بماند و احتمال بازگشت درد یا آسیب بسیار کاهش یابد.
❓❗ پرسش های پرتکرار کاربران درباره آرتروسکوپی زانو
در حین عمل به دلیل بیحسی یا بیهوشی، بیمار دردی احساس نمیکند. بعد از عمل هم معمولاً فقط درد خفیف وجود دارد که با دارو کنترل میشود.
مدت زمان جراحی معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه است اما در آسیب های پیچیده ممکن است کمی بیشتر طول بکشد.
بیشتر بیماران بعد از یک یا دو روز میتوانند با عصا راه بروند اما این بستگی به نوع عمل هم دارد. مثلا اگر عمل ترمیم رباط انجام داده باشید، ممکن است به چند روز استراحت بیشتر نیاز داشته باشید.
خیر، این عمل معمولاً سرپایی انجام میشود و بیمار همان روز مرخص میشود.
برشها بسیار کوچک هستند و معمولاً پس از چند هفته اثرشان به سختی دیده میشود.
بله، چون فیزیوتراپی به بازیابی قدرت عضلات و حرکت طبیعی مفصل کمک زیادی میکند و بخش مهمی از درمان است. اگر پزشک شما صلاح دیدند که فیزیوتراپی انجام دهید، اصلا نباید پشت گوش بیندازید.
