اگر درد زانو شما را خسته و کلافه کرده و به دنبال راهی هستید که بدون جراحی و حتی خوردن دارو بهتر شوید، این مقاله برای شما نوشته شده است. روشی که ما به شما پیشنهاد میکنیم، فیزیوتراپی زانو با لیزر است که امروزه خیلی رواج پیدا کگرده و ممکن است متخصصان ارتوپدی شما را به انجام این روش تشویق کنند. چون نتایج مثبتی داشته است.
با ما همراه باشید تا در این مقاله زیر نظر دکتر رامین ارژنگ (جراح و متخصص ارتوپدی و فلوشیپ زانو) این روش موثر را بررس کنیم و به شما بگوییم این روش برای شما خوب است یا بد.
فیزیوتراپی زانو با لیزر چیست؟
فیزیوتراپی زانو با لیزر که به عنوان لیزرتراپی سطح پایین (LLLT) یا لیزرتراپی سرد (Cold Laser Therapy) و یا در موارد شدیدتر لیزرتراپی پرتوان (High-Intensity Laser Therapy – HILT) نیز شناخته میشود، روشی است که در آن از پرتوهای نوری متمرکز با طول موج مشخص (معمولاً نور قرمز یا مادون قرمز) برای ایجاد تاثیر مثبت در بافتهای آسیب دیده (که باعث درد میشوند) استفاده میشود.
این روش لیزری چون در عمق پوست وارد میشود پس میتواند خیلی راحتتر توسط سلولهای معیوب و آسیب دیده جذب شود. در واقع، لیزر با تحریک اندامکهای داخل سلولی به نام میتوکندری، باعث افزایش تولید آدنوزین تریفسفات (ATP) میشود که به آن “انرژی سلول” میگویند. افزایش این انرژی، باعث میشود متابولیسم سلولی و فرآیند ترمیم طبیعی بدن با سرعت بیشتری انجام شود.
به زبان سادهتر، لیزر درمانی شبیه به یک باتری عمل میکند که به سلولهای زانوی شما که آسیب دیدهاند، انرژی بیشتری میدهد تا سریعتر خودشان را ترمیم کنند.
آیا برای درد زانو خوب است؟
بررسیهای بالینی و تجربیات پزشکان مختلف نشان میدهند که لیزرتراپی یک گزینه درمانی نسبتا جدید و مؤثر است که میتواند انواع دردهای زانو را بهتر کند مخصوصا اگر زانو التهاب یا آسیب بافتی داشته باشد. در این حالت فیزیوتراپی با لیزر مانند معجزه عمل میکند.
موافقان این روش معتقدند لیزر درمانی علاوه بر کاهش موقت درد، به درمان بلند مدت نیز کمک میکند. زیرا مستقیماً بر باعث میشود فرآیند های ترمیم کننده بدن بهتر از قبل عمل کنند. لیزر میتواند به طور قابل توجهی درد و خشکی مفصل را در افرادی که از مشکلات مزمن مانند آرتروز زانو رنج میبرند، بهبود ببخشد و دامنه حرکتی و انعطاف پذیری را بیشتر کند.
این روش با کاهش التهاب و بهبود خونرسانی به بدن، درد را به شکل تدریجی کم میکند. البته باید توجه داشت که تأثیر آن فوری نیست و برای رسیدن به نتیجه مطلوب معمولاً چند جلسه درمانی نیاز است. پس صبور باشید.
بررسی کاربردهای لیزر درمانی زانو
لیزر درمانی برای طیف وسیعی از مشکلات میتواند کارآمد باشد اما مهمترین مواردی که میتواند درمان کند را باهم بررسی خواهیم کرد:
- آرتروز زانو (استئوآرتریت): لیزر درمانی به کاهش درد، التهاب و خشکی مفصل کمک شایانی میکند.
- کشیدگی تاندونها و رباطها: سرعت دادن به فرآیند ترمیم بافتهای آسیبدیده مانند تاندونها و رباطهای اطراف زانو.
- توان بخشی پس از جراحی زانو: کمک میکند تا زخم و بافتهای داخلی بعد از جراحی هایی مثل تعویض مفصل زانو یا ترمیم مینیسک سریعتر خوب شوند.
- بورسیت و تاندونیت: کاهش التهاب کیسههای مفصلی (بورس) و تاندونها.
- سندرم درد فیبرومیالژیا: کاهش دردهای مزمن مرتبط با این سندرم در ناحیه زانو.
- آسیبهای ورزشی: درمان آسیبهای ناشی از رگ به رگ شدن یا کشیدگی مکرر.
- کاهش اسپاسم عضلات اطراف زانو: که نقش مهمی در بازگشت حرکت طبیعی دارد.
فیزیوتراپی زانو با لیزر چگونه انجام میشود؟
معمولا هر جلسه فیزیوتراپی با لیزر، طبق مراحل زیر پیش میرود:
- معاینه و ارزیابی: ابتدا فیزیوتراپیست با ارزیابی دقیق شرایط پزشکی، نوع آسیب و شدت درد شما، توان (کمتوان یا پرتوان) و طول موج مناسب لیزر را تعیین میکند.
- آماده سازی: شما به راحتی دراز میکشید یا مینشینید و ناحیه زانو در معرض تابش لیزر قرار میگیرد. ممکن است به دلیل محافظت از چشمها، عینکهای مخصوصی به شما داده شود.
- اجرای درمان: فیزیوتراپیست با استفاده از دستگاه لیزر، پرتو را به طور مستقیم روی پوست ناحیه آسیبدیده (بدون تماس یا با تماس ملایم) تابانده و به آرامی دستگاه را حرکت میدهد. این پروسه کاملاً بدون احساس گرما، سوزش یا درد است (به ویژه در لیزر کمتوان که اصلا شما را اذیت نمیکند).
- مدت زمان: هر جلسه لیزرتراپی معمولاً بسیار کوتاه و در حدود 5 تا 15 دقیقه طول میکشد.
- تکرار جلسات: برای نتیجه بهتر، جلسات باید چند بار در هفته و به مدت چند هفته تکرار شوند. البته بستگی به نظر پزشک هم دارد.
همانطور که گفتیم، فرآیند کاملا بدون درد است و بیمار تنها ممکن است گرمای ملایم یا سوزنسوزن شدن خفیف احساس کند.
✅چه کسانی میتوانند لیزرتراپی زانو انجام دهند؟
- افرادی که به دنبال یک روش غیردارویی و غیرجراحی برای تسکین درد هستند
- بیماران مبتلا به آرتروز زانو با درجات مختلف (به ویژه در مراحل اولیه تا متوسط)
- افرادی که دچار آسیبهای حاد مانند کشیدگیهای اخیر یا رگ به رگ شدن هستند
- بیمارانی که نیاز دارند پس از جراحی زانو خیلی زودتر بهبود پیدا کنند
- افرادی که به دلیل شرایط سلامتی، نمیتوانند داروهای ضدالتهاب و یا مسکن های خیلی قوی استفاده کنند
بیشتر بخوانید: فیزیوتراپی بعد از جراحی زانو چگونه است؟
مزایای فیزیوتراپی زانو با لیزر
- کاهش سریع درد: لیزر با تحریک ترشح اندورفین (مسکنهای طبیعی بدن) و بهبود سیستم عصبی، باعث میشود درد خیلی سریعتر آرام شود.
- کاهش التهاب: اثر ضد التهابی لیزر، به ویژه در موارد حاد و مزمن، ورم و حساسیت مفصل را کم میکند.
- ترمیم بافت با سرعت بیشتر: افزایش تولید ATP و بهبود گردش خون، فرآیند بازسازی و بهبود بافتهای آسیبدیده (مانند غضروف، تاندون و رباط) را سرعت میبخشد.
- غیرتهاجمی و بدون درد: این روش کاملاً از بیرون بدن انجام میشود؛ بنابراین نیازی به برش یا تزریق ندارد و بیمار یک تجربه درمانی آرام و راحت خواهد داشت.
- کاهش نیاز به دارو و جراحی: با تسکین درد و بهبود عملکرد مفصل، احتمال وابستگی به مسکنها و نیاز به جراحیهای غیرضروری کاهش مییابد.
معایب و ریسکهای این روش
لیزرتراپی زانو به طور کلی یک روش بسیار ایمن و کمریسک در نظر گرفته میشود. عوارض جانبی و معایب خاصی که بتوانند بیمار را تهدید کنند، تاکنون گزارش نشده است. این مواردی هم که قرار است برای شما عنوان کنیم، سلامت شما را ابدا تهدید نمیکنند.
- کمبود شواهد بلند مدت: اگرچه نتایج کوتاهمدت بسیار امیدوارکننده است اما مطالعات و تحقیقات برای اثربخشی طولانی مدت آن در برخی شرایط خاص هنوز در حال انجام و پیشرفت است.
- عدم تأثیر بر همه بیماران: مانند هر روش درمانی دیگری، ممکن است همه بیماران به یک اندازه به لیزرتراپی پاسخ ندهند. اثربخشی آن به نوع آسیب، شدت آن و وضعیت سلامتی فرد وابسته است.
- هزینه: ممکن است هزینه جلسات لیزرتراپی (به خصوص لیزر پرتوان) نسبت به برخی روشهای سنتی فیزیوتراپی بیشتر باشد و تحت پوشش همه بیمهها قرار نگیرد.
- نیاز به تکرار جلسات: برای دستیابی به نتیجه پایدار، معمولاً به چندین جلسه درمانی (نه صرفاً یک جلسه) نیاز است.
استفاده از فیزیوتراپی زانو با لیزر برای چه افرادی ممنوعیت دارد؟
همانطور که احتمالا تا الان دریافتید، فیزیوتراپی زانو با لیزر روش بسیار کم خطری است؛ در حدی که محدودیت خاصی برای انجام آن وجود ندارد. اما برخی گروهها بهتر است که انجام ندهند یا حداقل قبل از انجام حتما با یک پزشک مشورت کنند:
- افراد مبتلا به سرطان یا تومور فعال: تابش لیزر میتواند روند بیماری را تحریک کند.
- زنان باردار: به دلیل احتمال تأثیر بر جنین، لیزر درمانی در دوران بارداری توصیه نمیشود.
- بیماران مبتلا به عفونت فعال در زانو: ابتدا باید عفونت کنترل شود.
- افرادی که ضربانساز قلب یا ایمپلنتهای حساس دارند: امواج لیزر ممکن است بر دستگاههای پزشکی تاثیر بگذارد.
- افراد با مشکلات پوستی خاص یا حساسیت شدید به نور.
نکته مهم: همیشه باید قبل از شروع درمان، تمام سوابق پزشکی خود را به طور کامل با پزشک متخصص یا فیزیوتراپیست در میان بگذارید تا دچار دردسر نشوید.
چه گزینههای درمانی دیگری میتوان جایگزین لیزرتراپی زانو کرد؟
در صورتی که لیزرتراپی برای شما مناسب نباشد یا به دنبال تکمیل درمان هستید، روشهای متعددی در فیزیوتراپی وجود دارند که میتوانند جایگزین یا مکمل لیزرتراپی باشند:
- فیزیوتراپی سنتی: شامل تمرینات ورزشی، کششی، ماساژ و استفاده از دستگاههای کمکی مانند اولتراسوند
- تزریق دارو به مفصل زانو: مانند تزریق کورتون یا ژل هیالورونیک اسید برای کاهش التهاب و درد
- داروهای ضدالتهاب خوراکی یا موضعی: برای کنترل موقت علائم
- طب سوزنی و درمانهای مکمل: در برخی بیماران مؤثر گزارش شده است
- شاک ویو تراپی: استفاده از امواج ضربهای برای دردهای مزمن تاندونی
- سرما و گرمادرمانی: استفاده از بستههای یخ یا پدهای حرارتی برای کنترل التهاب و شل کردن عضلات
- جراحی زانو: در موارد پیشرفته آرتروز یا آسیبهای جدی مفصل، جراحی تعویض مفصل یا ترمیم رباطها واجب است
تفاوت فیزیوتراپی زانو با لیزر در مقایسه با روشهای دیگر
اگر لیزرتراگی زانو را با روشهای دیگر مقایسه کنید، متوجه میشوید ویژگیهای منحصر به فردی دار که میتواند آن را متمایز کند. مثلا:
- نسبت به داروهای خوراکی، عوارض کمتری ایجاد میکند.
- نسبت به روشهای تزریقی، درد کمتری دارد و بسیار سبک است.
- نسبت به جراحی، بسیار کم خطرتر بوده، نیاز به بستری، مراقبت و یا دوره نقاهت ندارد.
- در مقایسه با فیزیوتراپی سنتی، بافتهای آسیب دیده را با سرعت بیشتری ترمیم میکند. هرچند به توصیه پزشکان بهترین نتیجه زمانی حاصل میشود که لیزرتراپی همراه با تمرینات فیزیوتراپی انجام شود.
فیزیوتراپی زانو با لیزر بهتر است یا فیزیوتراپی به روش معمول؟
این دو روش در واقع مکمل یکدیگر هستند، نه جایگزین. یک برنامه درمانی ایدهآل برای زانو، برنامهای است که هردوی این روشها را در خود جای دهد.
- فیزیوتراپی معمول (ورزش و درمان دستی): این روش، بنیاد درمان است که هدفش بازگرداندن قدرت، انعطاف پذیری، تعادل و الگوی صحیح حرکت مفصل زانوی ماست. اگر عضلات اطراف زانو تقویت نشوند و ضعیف باقی بمانند، حتی اگر شما بهترین درمانها را هم انجام دهید موقتی است و اثری ندارد.
- فیزیوتراپی با لیزر: برخلاف روش سنتی، لیزر به کمک پیشرفت علم شما را بهبود میدهد. هدف آن هم کاهش سریع درد و التهاب در مراحل اولیه است. همچنین بافتهای زانو در در عمق ترمیم میکند تا بیمار بتواند با درد کمتر و دامنه حرکتی گستردهتر، تمرینات ورزشی را شروع کرده و ادامه دهد.
بنابراین، بهترین نتیجه زمانی به دست میآید که هر دو روش به صورت مکمل استفاده شوند. پزشک متخصص با توجه به شرایط بیمار ترکیب مناسب را پیشنهاد میکند.
آیا لیزر تراپی زانو عوارض دارد؟
در پاسخ باید قاطعانه گفت: خیر، در صورت انجام صحیح توسط متخصص، لیزر تراپی زانو عارضه جدی ندارد.
لیزرهای درمانی (به ویژه نوع سرد یا کمتوان) انرژی بسیار پایینی دارند و بر خلاف لیزرهای جراحی، باعث برش یا سوختگی پوست نمیشوند. تنها چند مورد عوارض جانبی بسیار نادر و جزئی گزارش شده است که معمولاً شامل قرمزی یا سوزش خفیف و موقت در محل تابش است که به سرعت برطرف میشود.
اما باید توجه کنید که نداشتن عوارض در صورتی است که شما برای پیدا کردن بهترین دکتر برای این کار زمان گذاشته باشید و با اطمینان کامل به پزشک خود مراجعه کنید.
کل پروسه فیزیوتراپی زانو با لیزر چقدر طول میکشد؟
نمیتوان مدت زمان دقیقی برای فیزیتوراپی در نظر گرفت اما تجربه ثابت کرده معمولا:
- هر جلسه حدود ۱۰ تا ۲۰ دقیقه طول میکشد.
- تعداد جلسات مورد نیاز معمولا ۱۰ تا ۱۵ جلسه است اما باز هم بستگی به خیلی چیزها دارد.
- فاصله بین جلسات میتواند ۲ تا ۳ بار در هفته باشد.
شما طبیعتا بعد از جلسه چهارم به بعد متوجه میشوید که شرایط شما بهتر شده اما برای قطعی شدن و تثبیت حالت شما باید زمان بیشتری بگذرد.
سوالات پیش آمده برای کاربران
بله، لیزر با افزایش انرژی سلولی میتواند به جلوی تخریب غضروف را بگیرد و به تحریک فرآیندهای بازسازی در سلول های غضروفی کمک کند.
لیزر سرد (کمتوان) برای آسیبهای سطحی و حادتر است. لیزر پرتوان برای نفوذ بیشتر و اثرگذاری قوی تری در بافتهای عمقی (مثل آرتروز شدید) کاربرد دارد.
بله، بلافاصله پس از جلسه میتوانید فعالیتهای روزانه خود را ادامه دهید. نیازی به استراحت نیست.
خیر. لیزرهای درمانی (سرد و پرتوان) به گونهای تنظیم شدهاند که بدون آسیب رساندن به سطح پوست، به بافتهای عمقی نفوذ کنند.
هزینه به نوع دستگاه (کمتوان یا پرتوان)، تعداد جلسات و تعرفه کلینیک بستگی دارد و ممکن است تحت پوشش همه بیمهها نباشد.
در صورت عدم بهبودی، فیزیوتراپیست باید ارزیابی مجدد انجام دهد. شاید نیاز به تغییر توان لیزر یا استفاده از روشهای جایگزین و تشخیصی دقیقتر باشد.
