اگر عمل تعویض مفصل زانو انجام داده باشید، ممکن است بعد از مدتی احساس کنید آن پایی که جراحی شده کمی سنگین است. در این مقاله قرار است زیر نظر دکتر رامین ارژنگ (فلوشیپ جراحی زانو) علت های مختلف سنگینی پا بعد از تعویض مفصل زانو را بررسی کنیم و بدانیم آیا این علتها قابل پیشگیری و درمان هستند یا خیر. برای اطلاع از این مورد، تا انتهای مطلب با ما همراه باشید.
چرا بعد از تعویض مفصل زانو احساس میکنیم پا سنگین شده است؟
بعد از تعویض مفصل زانو، بدن وارد فاز ترمیم میشود و در این دوره طبیعی است که در اطراف زانو و حتی ساق و مچ پا، التهاب و ورم ایجاد شود و به خاطر همین ورم پا حالت پری، فشار و سنگینی پیدا کند. از طرف دیگر عضلات ران، مخصوصا عضله چهارسر، پس از عمل مدتی ضعیف و کم فعال میشوند و چون نقش اصلی در بلند کردن و کنترل پا دارند، بیمار احساس میکند هنگام راه رفتن یا بالا آوردن پا، اندام تحتانی کندتر و سنگینتر از قبل حرکت میکند.
علاوه بر این، تغییر الگوی راه رفتن و احتیاط ناخودآگاه برای محافظت از زانو نیز میتواند خستگی عضلانی و حس سنگینی را تشدید کند.
سنگینی پا بعد از تعویض مفصل زانو تا کی ادامه دارد و تا چه زمانی طبیعی است؟
در بیشتر بیماران، سنگینی پا در هفته های اول پس از عمل واضحتر است چون ورم و التهاب در اوج قرار دارد و عضلات هنوز به قدرت و هماهنگی مناسب برنگشتهاند. معمولا از هفته دوم تا ششم، با کمتر شدن ورم و شروع جدی تر فیزیوتراپی، احساس سنگینی آرام آرام کمتر میشود. هرچند ممکن است این سنگینی مجدد بعد از فعالیت روزانه یا در ساعات عصر پررنگ شود.
در بازه ۶ هفته تا ۳ ماه، اکثر افراد سبک تر شدن پا را به صورت محسوس تجربه میکنند اما روند بازگشت کامل توان و حس طبیعی پا میتواند تا چند ماه و گاهی تا یک سال ادامه پیدا کند. نکته مهم این است که بهبود باید رو به جلو باشد؛ یعنی حتی اگر نوسان وجود دارد، در مجموع مسیر بهتر شدن دیده شود.
برای دریافت مشاوره در زمینه تعویض مفصل زانو، فرم زیر را پر کنید:
علت های مختلف سنگینی پا بعد از تعویض مفصل زانو
دلایل مختلفی وجود دارد که باعث میشود بعد از تعویض مفصل زانو پا سنگین شود. در ادامه باهم بررسی میکنیم:
1. ورم و تجمع مایع (ادم) پس از جراحی
پس از عمل، التهاب طبیعی در بافتها باعث میشود مایع در اطراف زانو و ساق جمع شود و همین موضوع حس سنگینی، فشار و گاهی محدودیت حرکت ایجاد میکند؛ به خصوص وقتی پا مدت طولانی پایین قرار میگیرد.
2. ضعف عضلات ران و کاهش کنترل عضلانی
بعد از تعویض مفصل، عضلات به طور موقت دچار ضعف و مهار عصبی میشوند و چون برای راه رفتن و بالا آوردن پا نقش مهمی دارند، بیمار احساس میکند پای عمل شده سنگینتر از حالت عادی حرکت میکند.
3. تغییر الگوی راه رفتن و فشار روی عضلات اطراف
وقتی بیمار به صورت محافظه کارانه راه میرود یا وزن را کامل روی پای عمل شده نمیاندازد، عضلات ساق و ران بیشتر خسته میشوند و این خستگی میتواند خودش را به شکل سنگینی نشان دهد.
4. کبودی و خون مردگی یا هماتوم
پس از جراحی ممکن است خون مردگی در بافتها ایجاد شود و این وضعیت با حس پری یا سنگینی همراه باشد اما معمولا با گذشت زمان و خوب شدن کبودی کاهش پیدا میکند.
5. خشکی و سفتی زانو در دوره بازتوانی
اگر زانو سفت شود و دامنه حرکت کم بماند، بدن برای جبران از الگو های حرکتی غیرطبیعی استفاده میکند و میتواند فشار بیشتر روی اندام و حس سنگینی ایجاد کند.
6. عوارض دارویی و کم تحرکی
در بعضی افراد مصرف بعضی مسکنها، کم خوابی، کاهش فعالیت، کم آبی بدن یا یبوست بعد از عمل، باعث احساس خستگی عمومی و سنگینی در اندام میشود. هرچند این حالت معمولا وقتی که سبک زندگیتان را تنظیم کنید، درست میشود.
بیشتر بخوانید: مراقبت های بعد از تعویض مفصل زانو چگونه است؟
کدام علت های سنگینی نیاز به بررسی بیشتر توسط دکتر دارند؟
یک سری علائم طبیعی هستند اما اگر علائم زیر را دارید، حتما باید با پزشکتان صحبت کنید و او را در جریان روند خود قرار دهید:
1. احتمال لخته خون در ساق (ترومبوز وریدی عمقی)
اگر سنگینی همراه با ورم یکطرفه ساق، درد یا گرمی و قرمزی واضح باشد، باید سریع توسط پزشک بررسی شود چون در برخی موارد نیاز به اقدام فوری وجود دارد.
2. نشانه های عفونت زخم یا مفصل
اگر به جای بهتر شدن، درد و سنگینی رو به افزایش باشد و همزمان تب، ترشح از زخم یا قرمزی گسترده دیده شود، حتما باید شرایط شما توسط پزشک بررسی شود.
3. درگیری عصبی یا فشار شدید ناشی از ورم
بی حسی گسترده، گزگز شدید رو به بدتر شدن یا ضعف واضح در حرکت پا، مخصوصا اگر ناگهانی شروع شده باشد، نیاز به بررسی دقیق دارد.
4. مشکلات عروقی و کاهش خون رسانی (نادر اما مهم)
سردی پا، تغییر رنگ غیرطبیعی یا درد بسیار شدید که با استراحت هم آرام نشود، از مواردی است که نباید نادیده گرفته شود.
بیشتر بخوانید: بهترین جراح زانو در تهران کیست؟
سنگینی پا بعد از تعویض مفصل زانو چه علائمی دارد؟
- احساس پری، فشار یا وزن اضافه در ساق، مچ یا کل پا
- خستگی زودرس هنگام راه رفتن یا بالا رفتن از پله
- سفتی زانو و سخت تر شدن حرکت به خصوص بعد از نشستن طولانی
- افزایش سنگینی در پایان روز یا پس از فعالیت
- همراهی با ورم اطراف زانو، ساق یا مچ
- احساس کندی در حرکت پا و کاهش اعتماد به اندام عمل شده
چطور تشخیص دهیم سنگینی پا طبیعی است یا خطرناک؟
اگر سنگینی پا به تدریج کمتر میشود و با بالا گرفتن پا، استراحت، یخ گذاری و ادامه منطقی تمرینات بهتر میشود، معمولا در دورهان طبیعی ترمیم قرار دارد. در مقابل، اگر سنگینی ناگهان شدید شود یا هر روز بدتر شود، یا همراه با نشانه هایی مثل ورم یکطرفه و درد ساق، تنگی نفس، تب یا ترشح زخم باشد، باید آن را جدی گرفت و سریع برای ارزیابی پزشکی اقدام کرد. معیار ساده این است که بهبود در زانو و پا باید دیده شود و علائم جدید هشدار دهنده نباید اضافه شوند.
برای کاهش سنگینی پا بعد از تعویض مفصل زانو چه کارهایی انجام دهیم؟
اگر در پا احساس سنگینی دارید، میتوانید دستورالعمل های زیر را دنبال کنید تا شرایط پای شما بهتر شود.
◼ بالا گرفتن اصولی پا در زمان استراحت
وقتی پا بالاتر از سطح قلب قرار میگیرد، بازگشت خون و مایع بهتر میشود و ورم که یکی از علتهای اصلی سنگینی است، کاهش پیدا میکند. بنابراین استراحت کوتاه مدت اما درست در طول روز بسیار کمک خواهد کرد.
◼ گذاشتن کمپرس یخ درست و کنترل التهاب
یخ گذاری طبق دستور پزشک یا فیزیوتراپیست میتواند التهاب را کم کند که در نتیجه آن هم حس فشار و سنگینی کاهش یابد اما باید مراقب بود مدت زمان و دفعات آن منطقی باشد تا به پوست آسیب نرسد.
◼ پیاده روی کوتاه و مداوم به جای فعالیت سنگین یکباره
بدن بعد از عمل با حرکت های سبک و منظم بهتر سازگار میشود و اگر بیمار به جای یک نوبت فعالیت زیاد، چند نوبت راه رفتن کوتاه داشته باشد، هم گردش خون بهتر میشود و هم ورم کمتر بالا میرود.
◼ انجام تمرینات بازتوانی طبق برنامه
تمرینات کنترل شده باعث فعال شدن دوباره عضلات ران و بهبود الگوی حرکت میشود و هرچه عضله بهتر کار کند، حس سنگینی کمتر میشود، به شرطی که تمرینها بیش از حد و خارج از برنامه انجام نشوند.
◼ مدیریت درد و خواب و تغذیه
وقتی درد کنترل شود و خواب و تغذیه مناسب باشد، بدن بهتر ترمیم میکند و خستگی کمتر میشود، بنابراین دریافت پروتئین کافی، مصرف آب مناسب و نظم خواب میتواند به بهبود حس کلی پا کمک کند.
◼ استفاده از جوراب فشاری فقط با نظر پزشک
در برخی بیماران، جوراب فشاری به کاهش ورم کمک میکند اما چون شرایط هر فرد متفاوت است، بهتر است درباره نوع و مدت استفاده حتما با پزشک هماهنگ شود.
اشتباهات رایجی که سنگینی پا بعد از تعویض مفصل زانو را بیشتر میکنند
- نشستن طولانی مدت با پای آویزان و پایین تر از سطح بدن
- زیاده روی در تمرینات به امید زودتر خوب شدن و ایجاد التهاب بیشتر
- تحرک نداشتن و ترس از راه رفتن که باعث تشدید ضعف عضلات میشود
- قطع خودسرانه داروها، به خصوص داروهای ضدانعقاد خون یا ضدالتهاب
- ماساژ عمیق ساق یا فشار آوردن به آن در شرایطی که احتمال لخته مطرح است
- نادیده گرفتن تب، ترشح زخم یا بدتر شدن ناگهانی علائم
برای پیشگیری از سنگینی پا بعد از تعویض مفصل زانو چه کار کنیم؟
- بازتوانی منظم و اصولی را از روز های اول جدی بگیرید.
- پیاده روی های کوتاه داشته باشید و پا را درست بالا بگیرید.
- فیزیوتراپی و تمرینات خانگی را طبق برنامه انجام دهید.
- آب کافی بنوشید و تغذیه مناسب برای ترمیم داشته باشید.
- داروها را منظم مصرف کنید و مشکلات عروقی را به پزشک اطلاع دهید.
نتیجه گیری
سنگینی پا بعد از تعویض مفصل زانو در بسیاری از موارد نتیجه طبیعی ورم، ضعف عضلانی و تغییر الگوی راه رفتن است و با مراقبت صحیح و بازتوانی اصولی به تدریج کاهش پیدا میکند اما اگر علائم هشدار مثل ورم یکطرفه شدید ساق، تب، ترشح زخم یا بدتر شدن ناگهانی ایجاد شد، باید سریع بررسی شود.
برای ارزیابی دقیق علت سنگینی و دریافت برنامه درمانی متناسب با شرایط خودتان، میتوانید برای مشاوره و ویزیت با مطب دکتر ارژنگ ارتباط بگیرید.
